آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٤

اخبار

درگذشتگان

آيت الله فاضل هرندى
حضرت آيت الله حاج شيخ محيى الدين فاضل هرندى, يكى از اساتيد حوزه علميه قم بود.
فقيد سعيد در سال ١٣١٣ش (١٣٥٣ق) در هرند ـ از توابع اصفهان زاده شد و پدرش آيت الله حاج شيخ يحيى فاضل (م١٣٦٩ش مدفون در تخت فولاد اصفهان) از خواص شاگردان آيت الله العظمى شيخ محمدرضا نجفى اصفهانى و آقا سيد محمد نجف آبادى و مير محمدصادق خاتون آبادى بود. از آثارش حاشيه بر وقاية الاذهان است (تاريخ علمى و اجتماعى اصفهان, ج٢, ص٣٥٤).
آن مرحوم در سال ١٣٢٢ش به اصفهان رفت و مقدمات را فرا گرفت. در سال ١٣٣٠ش به قم مهاجرت كرد و سطوح عاليه را نزد اساتيد زمان آموخت و از سال ١٣٣٧ش به درس خارج آيات عظام آقاى بروجردى و امام خمينى حاضر شد و پس از وفات آيت الله بروجردى و تبعيد امام خمينى به درس فقه و اصول آيت الله سيد محمد محقق داماد و پس از وفات ايشان, به درس فقه آيت الله گلپايگانى و اصول آيت الله اراكى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت. او همزمان به تدريس و تبليغ دين در شهرهاى مختلف پرداخت و با شروع انقلاب اسلامى به صف مبارزان راهِ آزادى پيوست و رنج زندان و شكنجه را بر جان خريد. پس از پيروزى انقلاب اسلامى در سمت هاى مختلف همچون قضاوت, نمايندگى مجلس شوراى اسلامى (سه دوره), نمايندگى مجلس خبرگان رهبرى (دوره اول و دوم), عضويت در هيأت مديره حزب جمهورى اسلامى, دفتر تبليغات اسلامى, بعثه مقام معظم رهبرى به ايفاى خدمت پرداخت و سال ها در حوزه علميه قم به تدريس سطوح عاليه اشتغال داشت.
تأليفاتش عبارتند از: ١. ترجمه و شرح مكاسب (١٧ج); ٢. حريم در فقه شيعه; ٣. انفال (خبرگان ملت, ج١, ص٣٣٣ـ٣٤٠).
آن عالم بزرگوار پس از ٧٢سالگى و تحمل بيمارى در روز چهارشنبه ٢٧ارديبهشت ١٣٨٥ش بدرود حيات گفت و پيكرش پس از تشييع و نماز آيت الله وحيد خراسانى بر آن در صحن مطهر حرم حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ به خاك سپرده شد.

*

علامه محمودى
محقق پر آوازه و دانشمند بلند پايه, مدافع حريم تشيع, استاد آيت الله حاج شيخ محمدباقر محمودى يكى از بزرگان و نام آوران عرصه تاريخ و حديث و سيره اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ بود. فقيد سعيد در ذى القعده ١٣٤١ق/ خرداد ١٣٠٢ش, در علامرودشت ـ از توابع لامرد شيراز ـ زاده شد. پس از دوران كودكى, جامع المقدمات را در زادگاهش آموخت و بر اثر شوق فطرى كتاب هاى فارسى علامه مجلسى و دوره ناسخ التواريخ را مطالعه نمود. سپس در ١٣٦٤ق رهسپار نجف اشرف شد و ادبيات و سطوح را نزد اساتيدى چون مدرس افغانى, شهيد مدنى, شيخ مجتبى لنكرانى, شيخ محمد فاضل قائينى, شيخ احمد اهرى, سيد محمدباقر محلاتى و سيد على علامه فانى فرا گرفت و پس از آن در درس هاى فقه و اصول آيات عظام حكيم, شاهرودى, ميرزا باقر زنجانى, شيخ حسين حلى, سيد حسين حمامى, ميرزا حسن يزدى, سيد عبدالهادى شيرازى شركت كرد و مبانى علمى اش را استوار ساخت. در سال ١٣٧١ق به كربلا مهاجرت كرد و به تحقيق و تأليف و پژوهش و تحصيل و تدريس روى آورد و به درس آيات عظام شيخ يوسف خراسانى صاحب (مدارك العروه) و ميرزا مهدى شيرازى هم حاضر شد و بهره هاى فراوان برد. او در اين زمان از تمام وقتش استفاده مى كرد و به درس گروهى بسيار حاضر شد و از خرمنِ فيض آنان كامياب شد. در كربلا به نگارش نهج السعادة ـ مستدرك نهج البلاغه ـ روى آورد و از اين رهگذر مكرر به كتابخانه هاى نجف سر مى زد و با علماى بزرگ نجف به ويژه شيخ آقا بزرگ تهرانى و علامه امينى ارتباط مستحكمى يافت و از تجربيات آنان فراوان استفاده برد. زهد و اخلاص, تحمل شدائد و پايمردى در راه هدف, صله رحم و عزت نفس, بهره ورى از اوقات و حرص بر احيا و نشر آثار و مناقب اهل بيت به ويژه اميرالمؤمنين على(ع) از زندگى اش نمايان بود. براى چاپ آثار خويش در بيروت (مؤسسة المحمودى للمطبوعات) را تأسيس و آثار فراوانى را در كمال نفاست و زيبايى عرضه كرد و در قم (مجمع احياى فرهنگ اسلامى) را بنياد نهاد و گروهى از محققان را پرورش داد و بسيارى از كتب پيشينيان به دست وى و شاگردانش به چاپ رسيد. در اسفند ١٣٨٤ش, همايش نكوداشت او در حوزه علميه قم برگزار شد و كتاب خواندنيِ (عشق و ايثار) در تجليل از خدمات وى به چاپ رسيد. او تمام توانايى اش را در راه گردآورى سخنان اميرمؤمنان و احياى فضائل آن حضرت در كتب پيشينيان به كاربرد و در اين راه, آثار فراوا
ن ـ در زمينه تأليف و تحقيق ـ از خود به يادگار نهاد. تأليفات او عبارتند از:
١. نهج السعادة فى مستدرك نهج البلاغه (١٤ج), كتاب برگزيده سال (١٣٧٧ش);
٢. عبرات المصطفين فى مقتل الحسين(٢ج);
٣. زفرات الثقلين فى ماتم الحسين(٢ج);
٤. اشعة السمايل فى شرح وصية اميرالمؤمنين الى كميل;
٥. كشف الرمس عن حديث ردّ الشمس;
٦. منية الطالب فى مستدرك ديوان سيد الاباطح ابى طالب;
٧. سير الى الله (زندگينامه خودنوشت);
٨. الفيض الربانى فى تهذيب الطبرانى;
٩. مناهج المعصومين فى ارشاد العالمين;
١٠. الآداب المنثورة والحكم المنظومة;
١١. احسن السلوك فى تهذيب تاريخ الامم والملوك;
١٢. انباء الاسلاف فى ترتيب و تهذيب انساب الاشراف.
و تحقيقات معظم له نيز عبارتند از:
١. اسمى المناقب فى تهذيب اسنى المطالب (ابن جزرى شافعى);
٢. انساب الاشراف ـ ترجمه اميرالمؤمنين (بلاذرى);
٣. انساب الاشراف ـ ترجمة الحسن والحسين;
٤. بحارالانوار ـ تاريخ اميرالمؤمنين (ج٣٢ و٣٣ و٣٤);
٥. تاريخ مدينة دمشق ـ ترجمه اميرالمؤمنين, ترجمة الامام الحسن, ترجمة الامام الحسين(٣ج);
٦. ترجمة الامام زين العابدين و الامام الباقر ـ من تاريخ ابن عساكر ـ;
٧. تفسير آية المودة, احمد بن محمد خفاجى;
٨. جواهر المطالب فى مناقب الامام على بن ابى طالب, محمد بن احمد الباعونى (٢ج);
٩. خصائص اميرالمؤمنين على بن ابى طالب, عبدالرحمن نسائى;
١٠. خصائص الوحى المبين, ابن بطريق حلّى;
١١. ديوان شيخ الاباطح, ابوهفان مهزمى;
١٢. الردّ على المتعصب العنيد, ابن جوزى;
١٣. الرياض النضرة, مناقب اميرالمؤمنين ـ محب الدين طبرى;
١٤. الروض التريه, احاديث ابوطالب, ابن طولون دمشقى ـ;
١٥. زين الفتى فى شرح سورة هل اتى, محمد بن محمد عاصمى;
١٦. شواهد التنزيل, آيات نازله در باره اهل بيت ـ حاكم حسكانى (٣ج);
١٧. فرائد السمطين فى فضائل المرتضى والبتول والسبطين ـ ابوالمؤيد حموئى خراسانى (٢ج);
١٨. فضائل شهر رجب ـ حاكم حسكانى;
١٩. كتاب الاربعين عن الاربعين فى فضائل اميرالمؤمنين, عبدالرحمن خزاعى;
٢٠. محاسن الازهار فى مناقب امام الابرار, احمد بن محلّى;
٢١. المعيار و الموازنة فى مناقب اميرالمؤمنين ـ ابوجعفر اسكافى;
٢٢. مقتل الامام اميرالمؤمنين ـ ابن ابى الدنيا;
٢٣. مناقب الامام على بن ابى طالب ـ محمد بن سليمان كوفى;
٢٤. النور المشتعل فى ما نزل من القرآن فى على, ابونعيم اصفهانى;
٢٥. نزهة الابصار و محاسن الآثار, ما مطيرى طبرى;
٢٦. البراهين فى مناقب اميرالمؤمنين ـ ابوجعفر محمد بن سليمان;
٢٧. اشراقات اللاهوت فى شرح انوار الملكوت فى شرح ياقوت, سيد عميدالدين حلّى;
٢٨. السهم الثاقب فى ردّ مالفّقه الناصب, سيد محمدباقر حجت طباطبايى;
٢٩. معارج نهج البلاغه, على بن زيد بيهقى;
٣٠. جواهر العقدين, على بن عبدالله سمهودى.
سرانجام آن عالم پر تلاش, پس از عمرى كوشش در راه نشر مناقب و فضائل اميرالمؤمنين در ٨٥سالگى در روز يكشنبه ١٧ ربيع الاول ١٤٢٧ق (٢٧ فروردين ١٣٨٥ش) در وقت نماز ظهور بدرود حيات گفت و پيكر پاكش, روز دوشنبه پس از تشييع و نماز آيت الله صافى گلپايگانى در صحن حرم مطهر حضرت معصومه(س) به خاك سپرده شد.

*

آيت الله توحيدى
فقيه معظم حضرت آيت الله آقاى حاج شيخ رضا توحيدى (بن محمدعلى بن عبدالحسين بن محمدحسين تبريزى) بزرگ ترين عالم تبريز بود. معظم له در سال ١٣٣٢ق در تبريز زاده شد و پس از دورانِ نوجوانى ادبيات و سطوح را نزد آقايان فاضل دانبارانى, سيد اسماعيل سجادى و ميرعبدالله كمارى فرا گرفت. در سال ١٣٦٣ق به نجف اشرف مهاجرت كرد و پس از تكميل سطح به درس هاى آيات عظام سيد ابوالحسن اصفهانى (دو سال), شاهرودى (فقه), ميلانى (فقه و اصول), شيخ حسين حلّى (اصول), حكيم, خويى, سيد حسين حمامى, سيد ابراهيم اصطهباناتى و ميرزا احمد اهرى حاضر شد و به مدت ٢٥سال از فيض آنان بهره برد و در اين زمان به تأليف و تدريس و اقامه جماعت پرداخت تا آنكه پس از كسب اجازات متعدد روايى و اجتهادى از استادانش در سال ١٣٨٩ق (١٣٤٨ش) به زادگاهش بازگشت و به خدمات دينى و اقامه جماعت (ظهر در مسجد بادكوبه اى و شب در مسجد توحيد) و بزرگداشت شعائر مذهبى (برپايى مجالس مواليد و وفيات ائمه اطهار(ع) و شركت در مجالس و دسته هاى عزادارى ايام فاطميه و ترويج و تعظيم ياد امام زمان ـ عج) پرداخت و بيش از ٣٥سال مردم شهرش را با تشيع و اسلام راستين آشنا نمود و با قلم و زبان از ساحت دين و مذهب دفاع نمود. او دستى توانا در هنر اسلامى داشت و تابلوهاى بسيار نفيس از خطّ و تذهيب به يادگار گذاشت. استاد على اكبر مهدى پور درباره او مى نويسد: (…او فقيهى نامدار, عالمى خدمتگزار, عاشقى بى قرار, محققى عالى مقدار و دانشمندى پرهيزگار است كه از استوارترين استوانه هاى علمى و پر فروغ ترين ستاره دانش و فضيلت در آسمان تبريز مى باشد. وى در دو سنگر محراب و منبر, چون سربازى جانباز, در تعليم و تربيت جوانان, ارشاد و هدايت نونهالان, ترويج و تبليغ معارف پيشوايان, بالا بردن سطح آگاهى همگان و آشنا ساختن آنان با جان جانان, سيد و سالار جهانيان, ولى عصر امام زمان(عج) با آن كهولت سن, شب و روز در تلاش است. او در رعايت آداب اسلامى بسيار كوشا بود, براى هركس كه وارد محفل ايشان مى شد تمام قد برمى خاست و ساعت ها در مقابل ميهمان زانو مى زد و دو زانو مى نشست و فرد فرد حاضران را مورد تفقد قرار مى داد. او مرد خدا بود و هركس به خدمتش مى رسيد احساس تحول و عشق به امام زمان و ارادت به ائمه اطهار و بى رغبتى به جاذبه هاى دنيوى در خود مى كرد. او داراى نگاهى نافذ و تأثير نفسى شگرف و وجودى ذوب شده در كوره ولاى امام زمان است. هربار كه نام آن حضرت بر زبانش جارى مى شد اشك بر صفحات صورتش جارى مى گرديد…).
آثار معظم له عبارتند از: ١. القرآن والحجة (فارسى, چاپ شده); ٢. اللئالى المنضودة فى تفسير الآيات المأثورة (تفسير حمد و بقره, رحمن و واقعه, حديد و مجادله و فجر); ٣. نفحة القدير فى شرح خطبة الغدير (٢ج); ٤. اربعينيات (شرح چهل حديث اربعين); ٥. الدراسات الدينية; ٦. شرح حديث اهليلجه; ٧. تقريرات درس فقه آيت الله شاهرودى; ٨. تقريرات درس اصول آيت الله شيخ حسين حلى; ٩. تقريرات درس فقه و اصول آيت الله خويى (شريف رازى, گنجينه دانشمندان, ج٣, ص٣٠٤ـ٣٠٦; عمران عليزاده, نامداران تاريخ, ج٢, ص٣٠٧ـ ٣٠٨).
آن مرحوم پس از عمرى تلاش و كوشش در ٩٥سالگى در محرم الحرام ١٤٢٧ق درگذشت و پيكر پاكش در روز دوشنبه اول اسفند ١٣٨٤ش (٢١محرم ١٤٢٧ق) پس از تشييع باشكوه و نماز آيت الله العظمى ميرزا جواد تبريزى در قبرستان ابوحسينِ قم به خاك آرميد.

*

آيت الله ايروانى
فقيه بزرگوار حضرت آيت الله آقاى حاج شيخ محمدتقى ايروانى, يكى از علماى معروف نجف اشرف بود. وى در سال ١٣٣١ق در نجف در بيت علم و فضيلت زاده شد. پدرش آيت الله شيخ محمد جواد ايروانى (١٢٨٧ـ١٣٨٢ق) از شاگردان آيات عظام آخوند خراسانى, سيد محمدكاظم يزدى و شريعت اصفهانى و او فرزند آيت الله العظمى شيخ محمد فاضل ايروانى (١٢٣٢ـ١٣٠٦ق) از مراجع تقليد و اساطين حوزه نجف و از شاگردان شيخ انصارى و صاحب جواهر بود (محمدهادى امينى, معجم رجال الفكر فى النجف, ج١, ص١٩٤). فقيدِ سعيد پس از دوران كودكى و نوجوانى ادبيات و سطوح را نزد پدرش و ديگران فرا گرفت و در درس هاى آيات عظام خويى, سيد محمدتقى بحرالعلوم و شيخ عباس مظفر حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت و همزمان به تدريس و تأليف و تحقيق روى آورد و در كلّية الفقه, دروس فقه و اصول را القا كرد و گروهى از فضلاى نجف را پرورش داد (مانند شيخ حسن جواهرى, سيد محمدرضا خرسان, سيد عبدالهادى حكيم, سيد حسين صدر, شيخ احمد وائلى, سيد عدنان بكاء و سيد حسين بحرالعلوم). او يكى از برترين تلاميذ آيت الله خويى و مورد توجه خاص ايشان بود. از اقدامات ارزنده معظم له چاپ و تحقيق موسوعه عظيم حلائق بود كه با تلاش و كوشش ايشان از زاويه خمول بيرون آمد و به عالَم علم و دانش عرضه شد. در سال ١٤١٢ق به قم آمد و دوران نقاهت خود را در اين شهر گذرانيد و در سال ١٤٢٥ق به نجف اشرف بازگشت. از آثار ايشان است:
١. تحقيق و تعليق بر حدائق الناضرة (٢٢ج); ٢. كتاب الرضاع (چاپى, تقريرات درس آيت الله خويى); ٣. تقريرات درس اصول آيت الله خويى; ٤. تقريرات درس فقه آيت الله خويى (كاظم الفتلاوى, المنتحب من اعلام الفكر والآدب, ص٤١٩).
آن فقيه بزرگوار پس از ٩٥سال زندگى در رمضان المبارك ١٤٢٦ق بدرود زندگى گفت و پيكر پاكش در وادى السلام نجف اشرف به خاك خُفت.

*

استاد لطفى
دانشمند معظم, عالم پرهيزگار, حضرت مستطاب استاد حاج آقا رضا لطفى, يكى از فضلاى تهران و معتمد و وكيل مطلق مراجع تقليد به شمار بود.
فقيد سعيد در ١٣٣٥ق در تبريز به دنيا آمد, پس از اخذ مقدمات و سطوح در زادگاهش در ١٣٥٥ق به نجف اشرف مهاجرت كرد و در درس هاى آيات عظام آقا ضياءالدين عراقى, شيخ على محمد بروجردى و آيت الله خويى ساليان فراوان شركت كرد و بيش از همه به آيت الله خويى دل بست و از بحث هاى فقه و اصول معظم له استفاده فراوان برد و تقريرات درس ايشان را به چاپ رسانيد. در سال ١٣٦٧ق به تهران آمد و به تجارت و بحث و مطالعه پرداخت و نيم قرن در بازار تهران وكيلِ مطلق آيت الله العظمى خويى بود. آن مرحوم, پس از عمرى سرشار از توفيق, در نودسالگى, در روز پنجشنبه ٢٤ محرم الحرام ١٤٢٧ق بدرود حيات گفت و پيكر پاكش در روز جمعه ٢٥ محرم (سالروز شهادت امام سجاد ـ ع) در قم تشييع و پس از نماز آيت الله العظمى وحيد خراسانى در قبرستان ابوحسين به خاك آرميد. كتاب هاى چاپى اش عبارتند از:
١. فصل الخطاب فى طهارة اهل الكتاب; ٢. الدرر الغوالى فى فروع العلم الاجمالى (تقريرات درس آيت الله خويى).
كتاب هاى به چاپ نرسيده اش هم عبارت است از: تقريرات درس فقه و اصول آيت الله خويى (معجم رجال الفكر و الادب فى النجف, ج٣, ص١١٢٦).

*

حجت لاسلام پيشوا
حضرت مستطاب حجت الاسلام والمسلمين آقاى حاج سيد احمد پيشوا يكى از علماى مشهور شيراز بود. آن مرحوم در سال ١٣٥٠ق در كازرون زاده شد. پدرانش همه از علما و فقهاى بنام شهر بودند و نسب به علامه بزرگ آيت الله العظمى سيد مهدى طباطبايى بحرالعلوم مى بردند (حاج سيد احمد, فرزند حاج سيد حسن, فرزند علامه حاج سيد محمدباقر, فرزند آقا سيد مهدى بحرالعلوم, فرزند علامه سيد عبدالحسين از نوادگان سيد بحرالعلوم). فقيد سعيد, ادبيات و سطوح را از پدر و عموى بزرگوارش حاج سيد محمدرضا شريعتمدار آموخت, سپس در سال ١٣٧٥ق (١٣٣٥ش) به نجف اشرف مهاجرت كرد و باقيمانده سطوح را از حضرات ميرزا حسن يزدى و شيخ محمدتقى جعفرى فراگرفت و پس از آن در درس هاى آيات عظام ميرزا باقر زنجانى, سيد عبدالهادى شيرازى, آقاى خويى و آقاى حكيم حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت. در سال ١٣٤٥ش به زادگاهش بازگشت و به خدمات دينى مشغول شد و در سال ١٣٤٨ش به شيراز مهاجرت كرد و در مسجد نو ـ مقابل حرم مطهر حضرت شاهچراغ ـ به اقامه جماعت و ترويج شعائر دينى و تبليغ احكام و تدريس علوم دينى پرداخت و همزمان در كازرون و شيراز به بنياد مراكز و مؤسسات عام المنفعه (مانند: تجديد و نوسازى مسجد جامع كازرون, تعمير مسجد نو شيراز, كتابخانه ولى عصر (كازرون), باغ فردوس كازرون, بنياد مهدى و صندوق قرض الحسنه, بيت المهدى و مدرسه علميه امام مهدى (شيراز) و لوله كشى آب كازرون) دست زد. آثار چاپ نشده اش عبارتند از:
١. خالى بر گونه انسان ـ برداشتى از سوره مباركه لقمان; ٢. على(ع) از ديدگاه دگران; ٣. تقريرات درس اساتيد (شريف رازى, گنجينه دانشمندان, ج٩, ص١٠١ـ١٠٢).
آن عالم بزرگوار در ٧٦سالگى در روز يكشنبه ٢٣بهمن ماه ١٣٨٤ بدرود حيات گفت و پيكر پاكش در روز چهارشنبه ٢٦بهمن تشييع و پس از نماز آيت الله حاج شيخ ابوالحسن حدائق بر آن در (بيت المهدى) ـ كه خود بنياد نهاده بود ـ به خاك سپرده شد و در غم فقدانش پيام تسليتى صادر شد. ناصرالدين انصارى قمى

*

آيت الله صالحى نجف آبادى
آيت الله مرحوم حاج شيخ نعمت الله صالحى نجف آبادى در سال ١٣٠٢ش در شهر نجف آباد اصفهان چشم به جهان گشود و پس از گذراندن تحصيلات ابتدايى در پانزده سالگى براى كسب علوم دينى وارد حوزه علميه اصفهان شد و پس از خواندن ادبيات عرب و سطوح حوزه, نزد اساتيد برجسته آن روز از قبيل آيت الله حاج آقا رحيم ارباب اصفهانى, آيت الله حاج شيخ محمدحسن عالم نجف آبادى (دايى آن مرحوم), آيت الله ميرزا على آقا شيرازى و آيت الله فياض اصفهانى در سال ١٣٢٥ش به قم آمد و در جرگه شاگردان آيت الله العظمى بروجردى و آيت الله سيد محمد داماد قرار گرفت و از محضر اين دو فقيه وارسته استفاده هاى فراوان برد. همزمان به تدريس ادبيات عرب, شرح لمعه, رسائل و مكاسب و كفايةالاصول پرداخت و از اساتيد مهم و مشهور دروس سطوح حوزه قم گرديد به گونه اى كه بسيارى از شخصيت هاى علمى حوزوى يا دست اندركاران روحانى امور اجتماعى پس از انقلاب اسلامى از جمله شاگردان اين فقيه و استاد برجسته اند كه از جمله آنان به آقايان مهدوى كنى, هاشمى رفسنجانى, محمدى گيلانى, سيد جلال الدين طاهرى اصفهانى, احمد جنّتى, محمد يزدى, محفوظى, حسن صانعى, ربانى املشى, رضا استادى, لاهوتى اشكورى و موسوى يزدى مى توان اشاره كرد. مرحوم آيت الله صالحى نجف آبادى علاوه بر تدريس فقه مدتى نيز به تدريس فلسفه پرداخت و چندين بار منظومه سبزوارى را تدريس كرد. او در فلسفه از جمله شاگردان علامه طباطبايى بود. همچنين او از جمله شاگردان حوزه درس امام خمينى بود كه از همان آغاز نهضت امام در سال ١٣٤٢ به او پيوست و پس از رحلت آيت الله العظمى بروجردى مرجعيت امام خمينى را اعلام داشت و از شخصيت هاى مورد توجه و علاقه حضرت امام(ره) بود. به همين جهت در ذى الحجه ١٣٨٠ق اجازه تصدى امور حسبيّه و تصرف در وجوه شرعيه و اخذ سهمين را از جانب امام(ره) كتباً دريافت كرد. او به جرم همراهى با نهضت امام خمينى مدت كوتاهى به زندان رفت و در سال ١٣٥٢ش به سه سال تبعيد محكوم شد. يك سال در ابهر زنجان, يك سال در تويسركان و يك سال در مهاباد به سر برد.
وى پس از گذراندن دوران سه ساله تبعيد, مجدداً در حوزه علميه قم به تدريس پرداخت و تا پيروزى انقلاب اسلامى ادامه داد و از آن پس تدريس درس خارج فقه را شروع كرد و درباره موضوعات ولايت فقيه, خمس و انفال, جهاد را به بحث پرداخت, علاوه بر آن به تدريس نهج البلاغه روى آورد كه با استقبال فراوان طلاب روياروى گرديد. آثار چاپ شده وى عبارتند از:
١. مجموعه مقالات حقوقى, تاريخى و اجتماعى;
٢. جمال انسانيّت يا تفسير سوره يوسف;
٣. شهيد جاويد;
٤. ولايت فقيه حكومت صالحان;
٥. عصاى موسى يا درمان بيمارى غلوّ;
٦. توطئه شاه بر ضد امام خمينى;
٧. نگاهى به حماسه حسينى استاد مطهرى;
٨. پژوهشى جديد در چند مبحث فقهى;
٩. حديث هاى خيالى در تفسير مجمع البيان به همراه چهار مقاله تفسيرى;
١٠. جهاد در اسلام;
١١. غلوّ ـ درآمدى بر افكار و عقايد غاليان;
١٢. قضاوت زن در فقه اسلامى همراه با چند مقاله ديگر.
آثار چاپ نشده استاد عبارت است از:
١. ترجمه قرآن كريم. اين اثر در نوع خود كم نظير است و علت پرداختن به كار ترجمه, همكارى آن مرحوم با گروه تحقيقى (تفسير راهنما) در دفتر تبليغات اسلامى قم بود. او يكى از محققان نامدار و پركار اين اثر فخيم بود كه اكنون در بيست مجلد عرضه گشته است. استاد صالحى ضمن تحقيق در مسائل تفسيرى و حديثى مربوط به تفسير راهنما به ترجمه آيات قرآن پرداخت و اين كار را به درستى و استوارى به پايان رساند. بناست كه اين اثر از طرف انتشارات دفتر تبليغات اسلامى چاپ و منتشر شود.
٢. رساله ليالى مُقمره (به عربى). اين رساله به گونه استدلالى با قلمى اديبانه به عربى نوشته شده و مسئله وقت نماز صبح در شب هاى ماهتاب را مورد بحث و بررسى قرار داده است.
٣. خمس و انفال: اين اثر متن فشرده دروس خمس و انفال ايشان را تشكيل مى دهد.
٤. تفسير آيه تطهير (به عربى). تفسيرى است تحقيقى بر مبناى تفسير قرآن با قرآن, همراه با نقد و بررسى اقوال مفسران از شيعه و سنّى و تحليل و بررسى و جمع بندى روايات فريقين. اين تفسير بيانگر فضيلتى ديگر از فضائل اهل بيت طاهرين(ع) است.
٥. خاطرات: مجموعه مصاحبه هاى بنياد تاريخ قم با ايشان و اخراج آنها از نوار كاست و تدوين آنها در يازده جزء.
٦. نامه ها و يادداشت هاى متفرقه.
آيت الله صالحى سرانجام پس از ٨٣ سال عمر با بركت, ساعت ده و چهل وپنج دقيقه صبح شنبه ١٦ ارديبهشت ماه سال ١٣٨٥ش پس از چندين ماه بيمارى, در بيمارستان بقيةالله الاعظم تهران جان به جانان تسليم كرد و سراى فانى را به سوى منزلگاه ابدى ترك گفت. جنازه اش در روز يكشنبه ١٧ ارديبهشت از بيمارستان به محل سكونت موقت سه ساله اش در باغ فيض تهران منتقل شد و از سوى بسيارى از نخبگان, دانشمندان, نويسندگان, متفكران و شاگردانش تشييع شد و پس از مراسم تغسيل برحسب وصيتش او را به سوى زادگاهش شهر نجف آباد اصفهان سوق دادند. روز دوشنبه ١٨ ارديبهشت مردم نجف آباد به احترام او دست از كار كشيدند و يكپارچه عزادار شدند و با اشك و آه با تجليل فراوان به تشييع جنازه اين عالم محقق پرداختند. آن گاه آيت الله سيد جلال الدين طاهرى بر جنازه اش نماز خواند. سپس بدن او در جوار مرقد شهيدان و جنب مرقد آيت الله حاج شيخ عباس ايزدى به خاك سپرده شد.
مرحوم صالحى در فقه, تفسير و تحليل مسائل تاريخى, نوآورى هاى درخور توجه و ارزشمندى دارد كه نمونه آن را در كتاب پژوهشى در چند مبحث فقهى, جمال انسانيت, جهاد در اسلام و كتاب پر ماجراى شهيد جاويد مى توان مطالعه كرد. او علاوه بر استقلال علمى و دقت نظر فراوان داراى سبك و روشى منحصر به فرد در شيوه تحقيق و نگارش بود. نثر استاد در ميان نثر حوزويان از استحكام, روانى و دلپذيرى ويژه اى برخوردار است. او در اين جهت در زمره پيشگامان نثر فخيم حوزوى به شمار مى رود. صالحى نجف آبادى عمرى را با پاكى و تقوا و قناعت در مسير تحقيق علوم اسلامى گذراند و هرگز دنبال نام و نان و شهرت نبود, بلكه آنچه براى او اهميت داشت صداقت و درستكارى و تبليغ صحيح قرآن و مكتب اهل بيت(ع) براساس خود قرآن و سيره و سخن پيشوايان معصوم(ع) بود. عاش سعيداً و مات سعيداً. محمدعلى كوشا

*

آيت الله معرفت
آيت الله حاج شيخ ميرزا احمد معرفت در سال ١٣٥٩ق/١٣١٩ش در شهر كربلا در خانواده اى روحانى از سلسله جليله علماى اعلام و از مادرى عالمه منسوب به امام موسى كاظم (ع) ديده به جهان گشود.
وى ابتدا در مكتب حاج شيخ على اكبر نائينى تلمذ نمود و سپس وارد حوزه علميه كربلا شد و مقدمات و قسمتى از سطح را نزد والد بزرگوارشان حاج شيخ على معرفت و اخوى معظمشان آيت الله محمد هادى معرفت فراگرفت و بعد در محضر درس آيت الله حاج سيد محمد شيرازى و آيت اللّه حاج شيخ يوسف بيارجمندى حاضر شد.
اين فقيد سعيد درد آشنا و مبارز پس از هشت ماه تبعيد از سوى رژيم بعثى عراق وارد حوزه علميه نجف اشرف گشت و از دروس آيات عظام حاج شيخ مجتبى لنكرانى , حاج شيخ كاظم تبريزى, كوكبى و درس خارج آيت الله خوئى و امام خمينى (ره) بهره برد.
وى پس از مهاجرت به ايران در درس آيت الله خوانسارى و آشتيانى شركت نمود. در ايران به مبارز عليه رژيم شاهنشاهى پرداخت و مدتى هم از طرف رژيم شاه در زندان به سر برد . ايشان از ابتداى جوانى به امر تبليغ و منبر و تدريس علوم حوزوى اهتمام ويژه اى داشت و از خطباى بنام در ايران و كشورهاى اسلامى بودند.
وى مصداق آيه شريفه (الذين يؤثرون على انفسهم و لو كان بهم خصاصه ) بود, لذا مؤسسات و مراكز خيريه بسيارى در ايران و كشورهاى مختلف مثل عراق , كويت , سوريه , لندن و اتريش بنا نهاد و باقيات صالحات فراوانى به يادگار گذاشت, از جمله مراكز و مؤسساتى كه يا آنها را تأسيس كرده يا آنكه سهم بسزايى در تأسيس آنها داشته است, عبارتند از :
١. مسجد شيخ على المقدس در محله عباسيه شهر مقدس كربلا.
٢.كتابخانه شيخ على المقدس در كربلا.
٣. مسجد الهادى در كاظمين.
٤. حسينيه الهادى در كاظمين.
٥. كتابخانه الهادى در كاظمين .
٦. حسينيه و كتابخانه سيد الشهدا در يزد.
٧. موسسه امام الصادق (ع) با بيش از چهارده بخش در تهران.
٨. حسينيه امام الصادق (ع) در تهران.
٩. كتابخانه عمومى امام الصادق (ع) مخصوص بزرگسالان و جوانان در تهران.
١٠. دارالنشر امام الصادق (ع) جهت چاپ, نشر و پخش كتب مذهبى در تهران.
١١. دارالتحقيق امام الصادق(ع) در تهران.
١٢. بنياد ازدواج امام الصادق(ع) در تهران.
١٣. دارالضيافة امام الصادق(ع) در تهران.
١٤. صندوق قرض الحسنه امام الصادق (ع) با بيش از ده شعبه در تهران و قم و تبريز و كربلا.
١٥. حسينيه حضرت ابوالفضل (ع) در كويت.
١٦. مؤسسه و مركز اسلامى لندن.
١٧. مسجد و مؤسسه حضرت زهرا (س) در وين اتريش.
وى به مصداق (مداد العلما افضل من دماء الشهداء) در راه نشر و تبليغ معارف اهل بيت (ع) آثار و كتاب هاى گرانقدرى تأليف كرد كه برخى از آنها عبارتند از :
١.به سوى خدا;
٢. معرفت الله;
٣. معرفت النبى(ص);
٤. معرفت معاد;
٥.معرفت الزهراء;
٦.معرفت امام(ع);
٧.معرفت العباس(ع) ;
٨.معرفة المعصومين الاربعة عشر(ع);
٩.كلام الله الناطق;
١٠.خاتم الانبياءو الرسل;
١١.دانسته نماز بخوانيد;
١٢. فعاليت هاى يكساله;
١٣. مكتب ولايت;
١٤. معرفت عدل;
١٥.صوفيگرى و تصوف;
١٦.حسين(ع) منى و انا من حسين(ع);
١٧.الحسين;
١٨.سه سخنرانى درباره امام حسين(ع);
١٩. چهار سخنرانى درباره حضرت زهرا(س);
٢٠. ريشه هاى ايدئولوژى اسلامى ;
٢١. عيد غدير خم;
٢٢. گامى به پيش.
سرانجام اين عالم فقيد و عاشق اهل بيت (ص) در ٢٦ محرم الحرام به سال ١٤٢٧ق در حالى كه ٦٧ سال از عمر پربركتش گذشته بود پس از استماع خبر تخريب حرم مطهر امامين شريفين امام محمد تقى و امام حسن عسگرى (ع) در سامرا به دست اجانب در حالى كه براى تبليغ به كويت رفته بود به لقاء الله پيوست. پيكر شريفش را به قم آوردند و در حرم مطهر حضرت معصومه (س) به خاك سپردند. محمد جودكى

فراخوان از نويسندگان, اهل قلم و ناشران

براى شركت در دومين دوره جشنواره كتاب دين و پژوهش هاى برگزيده دعوت مى شود. بسم الله الرحمن الرحيم
معاونت پژوهشى و آموزشى سازمان تبليغات اسلامى به منظور تجليل از پژوهشگران و انديشمندان و اهل قلم در زمينه فرهنگ اسلامى و دينى, دومين دوره انتخاب كتاب دين و پژوهش هاى منتخب را برگزار مى نمايد; از اين رو از همه نويسندگان و محققان صاحب اثر (كتاب يا پژوهش) و نيز ناشران گرانقدر دعوت مى شود آثار خويش را به دبيرخانه جشنواره ارسال نمايند. راهنماى ارسال كتاب و اثر پژوهشى
١. در دومين دوره مراسم انتخاب كتاب جشنواره, آثار دريافتى در سه بخش تأليف, ترجمه, تصحيح ارزيابى و داورى مى شوند.
٢. موضوع اثر بايد متناسب با موضوعات و اهداف مد نظر جشنواره و در راستاى هدف عالى تعميق و توسعه فرهنگ دينى باشد.
٣. به مناسبت سال پيامبر اعظم(ص) به آثار برگزيده در خصوص موضوع پيامبر اعظم(ص) جوايز ويژه اى تعلق خواهد گرفت.
٤. ساير موضوعات كلى آثار جشنواره عبارتند از:
ـ علوم قرآنى, حديث;
ـ فقه و مبانى حقوق اسلامى;
ـ كلام, فلسفه, عرفان و اخلاق اسلامى;
ـ تاريخ, فرهنگ و تمدن اسلامى;
ـ دين و علوم انسانى و كليه حوزه هاى مرتبط.
٥. سال انتشار كتاب از بهمن ماه سال ١٣٨٣ تا اول بهمن ١٣٨٥ش باشد.
٦. آثار پژوهشى منتشر نشده محدوديت زمانى ندارد.
٧. علاقه مندان دو نسخه از كتاب يا پژوهش را به ضميمه گزيده سوابق علمى مؤلف, مترجم يا مصحح و آدرس و شماره تلفن از طريق پست سفارشى به دبيرخانه جشنواره ارسال نمايند.
٨. مهلت ارسال حداكثر تا تاريخ ١/١١/٨٥ مى باشد و دبيرخانه درباره آثار رسيده پس از اين تاريخ مسئوليتى نخواهد داشت.
٩. ناشران گرامى مى توانند در بخش ناشران برگزيده با ارسال نمونه آثار خويش شركت نمايند, ضمناً از ناشران عمومى (غيردينى) كه نمونه آثار برجسته دينى داشته باشند نيز تقدير به عمل خواهد آمد.
١٠. آثار پژوهشى برگزيده و نيز آثار پژوهشى كه از امتياز مقبولى برخوردار باشند, از سوى سازمان تبليغات اسلامى منتشر خواهد شد.
١١. آثار برگزيده ناشران در شمارگان ٣٠٠ الى ١٢٠٠ نسخه خريدارى مى شود. بخش هاى ويژه مراسم جشنواره
تجليل از متفكران و پيشگامان اهل قلم و نشر فرهنگ دينى;
تجليل از محقق اثر برگزيده در موضوع پيامبر اعظم(ص);
تجليل از محققان و نويسندگان كتاب ها و پژوهش هاى برگزيده;
تقدير از ناشران برگزيده فرهنگ دينى و اسلامى.
در اين برنامه از ناشران دينى به عنوان ناشران برگزيده فرهنگ اسلامى ـ دينى با اهداى لوح و هداياى ويژه تقدير به عمل خواهد آمد. ضمناً از ناشران عمومى غير دينى كه داراى آثار برگزيده باشند تجليل خواهد گرديد. آدرس دبيرخانه:
تهران, خيابان ولى عصر(ع), خيابان زرتشت غربى, سازمان تبليغات اسلامى, طبقه دوم, معاونت پژوهشى و آموزشى, دبيرخانه جشنواره.
داخلى ٣٦٠ـ٣٥٩ تلفن ٨٨٩٠٠٢٤٠
[email protected]
*